TCMB’nin 2026 yılındaki makroihtiyati politikaları, Türk lirasına geçişi teşvik ederek TL mevduatın payını yüzde 61,5’e çıkardı. KKM’den çıkış stratejisi başarıyla uygulandı.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2026 yılında küresel belirsizlik ve jeopolitik risklerin etkili olduğu finans piyasalarında, makroihtiyati tedbirlerle Türk lirasına geçişi teşvik etti. Bu adımlarla kredi büyümesi enflasyonla uyumlu seviyelerde tutuldu.
Ocak ayında yabancı para (YP) kredilere getirilen büyüme sınırı sıkılaştırılırken, tüketici kredili mevduat hesapları (KMH) için de benzer bir sınırlama uygulandı. Mart ayında kredi büyümesine dayalı zorunlu karşılıklardan istisnalar daraltıldı. Mayıs sonunda ise ihtiyaç, taşıt ve ticari krediler ile KMH limitlerinde büyüme sınırları düşürüldü.
YP kredilere getirilen sınırlamalar sonucunda, kur etkisinden arındırılmış yıllıklandırılmış YP ticari kredi artışı 28 Ağustos itibarıyla yüzde 11,2’ye geriledi. Ocak ayında TL cinsi yurt dışı repo işlemlerinden sağlanan fonlar ve yurt dışından kullanılan krediler için zorunlu karşılık oranları artırıldı.
Program döneminde kredi faizleri TCMB’nin politika adımlarıyla uyumlu seyretti. Fonlama maliyetlerindeki artış, hem ticari hem de bireysel kredi faizlerine yansıdı. Ticari kredi kompozisyonu, YP kredi büyümesindeki kısıtlamalar nedeniyle Türk lirası lehine gelişti.
Sıkı finansal koşullar, reel sektörün borçluluğunu ve finansal kaldıraç oranını tarihi ortalamaların altına çekti. YP krediler büyük firmalarda yoğunlaştı. Makroihtiyati düzenlemeler hanehalkı borçluluğunu dengelerken, bireysel kredi kartı ve KMH büyümesi yavaşladı.
Hanehalkı varlıklarında TL mevduat tercihi öne çıktı. Değerli metal fiyatlarındaki hızlı yükseliş, YP mevduat kompozisyonunda kıymetli maden hesaplarının payını artırdı. Bankacılık sektörünün takibe dönüşüm oranı Temmuz 2026 itibarıyla yüzde 2,9’a yükselse de tarihi ortalamasının altında kaldı.
Kur Korumalı Mevduat (KKM) uygulamasından çıkış stratejisi kapsamında, gerçek kişiler için hesap açma ve yenileme işlemleri 23 Ağustos 2025’te sonlandırıldı. Bu karar sonrası 9,6 milyar dolar olan gerçek kişi KKM bakiyesi, Ağustos 2026’da sıfırlandı. Tüzel kişiler için de 15 Şubat 2025’te benzer işlemler durduruldu ve bakiyeler sıfırlandı.
Ağustos 2023’te toplam mevduatın yüzde 26,2’sini oluşturan KKM bakiyesi tasfiye edilirken, Türk lirası mevduatın toplam içindeki payı 28 Ağustos 2026 itibarıyla yüzde 61,5’e yükseldi.
Orta Vadeli Program (OVP) doğrultusunda, Türk lirası cinsinden yatırım araçları teşvik edilecek. Kredi büyümesine yönelik para politikasıyla uyumlu politikalar sürdürülecek ve yatırım-ihracat odaklı faaliyetlerde finansman koşulları iyileştirilecek.
Yabancı para mevduatın cazibesini azaltma, TL mevduatın payını ve vadesini uzatma politikaları devam edecek. İç talebi dengeleme, enflasyon beklentilerini çıpalama ve cari işlemler açığını azaltma amacıyla bireysel ve hedefli olmayan ticari kredilerde para politikası duruşunu destekleyici tedbirler uygulanacak.
Finansal sektör düzenlemeleri, uluslararası standartlara ve sektördeki gelişmelere göre güncellenecek. Basel III Final (Basel IV) düzenlemesine uyum için kamuya açıklama yükümlülükleri ile ilgili mevzuatta değişiklikler yapılacak. Tasarruf finansman şirketlerinin faaliyetleri ile bankaların kurumsal yönetim ilkeleri ve iç sistemlerine yönelik düzenlemeler geliştirilecek. Kalkınma bankacılığının etkinliği için mevzuat ve organizasyon yapısı güçlendirilecek.
